ನವರಾತ್ರಿ ಹಬ್ಬದ ಐದನೇ ದಿನ ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯ ಆರಾಧನೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ದುರ್ಗಾದೇವಿಯ ಐದನೇ ಸ್ವರೂಪವಾದ ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯು ತಾಯ್ತನ, ಪ್ರೀತಿ, ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಮಮತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಭಕ್ತರು ಈ ದಿನ ಭಕ್ತಿಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಸುಖ, ಶಾಂತಿ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬದ ಕ್ಷೇಮಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಪೌರಾಣಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯು ಶಿವ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿಯ ಪುತ್ರನಾದ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಯ (ಸ್ಕಂದನ) ತಾಯಿ. ಸ್ಕಂದನ ತಾಯಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ದೇವಿಗೆ ಸ್ಕಂದಮಾತೆ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಸಿಂಹದ ಮೇಲೆ ಆಸೀನಳಾಗಿರುವ ದೇವಿಯು ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಎರಡು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಕಮಲದ ಹೂಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುತ್ತಾಳೆ. ಒಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬಾಲ ಸ್ಕಂದನನ್ನು ಕೂರಿಸಿಕೊಂಡು, ಮತ್ತೊಂದು ಕೈಯಿಂದ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅಭಯ ನೀಡುವ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತಾಳೆ.
ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯ ಆರಾಧನೆಯ ವಿಶೇಷತೆ
ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯ ಆರಾಧನೆಯಿಂದ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಧೈರ್ಯ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಮಕ್ಕಳ ಆರೋಗ್ಯ, ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಸುಖಕ್ಕಾಗಿ ಅನೇಕರು ದೇವಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಾಯಿಯ ವಾತ್ಸಲ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯು ಭಕ್ತರ ಸಂಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡಿ, ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನೆಮ್ಮದಿ ನೀಡುವ ದೇವಿ ಎಂದು ಆರಾಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ.
ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ನೈವೇದ್ಯ
ನವರಾತ್ರಿಯ ಐದನೇ ದಿನ ಭಕ್ತರು ಮುಂಜಾನೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ದೇವಿಗೆ ಹೂವು, ಕುಂಕುಮ, ಅರಿಶಿನ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಫಲಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬಾಳೆಹಣ್ಣು, ಹಾಲು, ಸಿಹಿ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ನೈವೇದ್ಯಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣವು ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಭಕ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ನೆಮ್ಮದಿಯ ಸಂದೇಶ
ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯ ಆರಾಧನೆಯು ತಾಯಿಯ ಪ್ರೀತಿ, ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಕರುಣೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ. ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲಿನ ಮಮತೆ, ಕುಟುಂಬದ ಬಾಂಧವ್ಯ ಹಾಗೂ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಬದುಕುವ ಸಂದೇಶವನ್ನು ದೇವಿಯ ಸ್ವರೂಪ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ನವರಾತ್ರಿಯ ಐದನೇ ದಿನ ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭಕ್ತರು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಚಿಂತನೆಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
